به گزارش وبدا؛ در چنین شرایطی، رعایت چند اصل ساده اما مؤثر از جمله شست‌وشوی منظم دست‌ها، تهویه مناسب فضاهای بسته، رعایت آداب تنفسی، پرهیز از حضور در محیط‌های شلوغ هنگام بروز علائم و توجه به واکسیناسیون گروه‌های واجد شرایط می‌تواند در کاهش انتقال بیماری‌های تنفسی مؤثر باشد. سازمان جهانی بهداشت نیز واکسیناسیون، ماندن در خانه هنگام بیماری، استفاده از ماسک در زمان بروز علائم، رعایت بهداشت دست و تهویه مناسب را از اقدامات مهم برای کاهش خطر ابتلا و انتقال بیماری‌های تنفسی می‌داند.

 

در همین باره دکتر مریم پورآدینه، معاون فنی بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با تأکید بر اینکه بیماری‌های تنفسی صرفاً محدود به کرونا و آنفلوآنزا نیستند، اظهار کرد: بیماری‌های حاد تنفسی می‌توانند توسط ویروس‌ها و عوامل مختلف ایجاد شوند و به دلیل شباهت بخشی از علائم، تشخیص نوع عامل بیماری‌زا صرفاً بر اساس علائم ظاهری همیشه امکان‌پذیر نیست. بنابراین خوددرمانی و مصرف خودسرانه دارو به‌ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها توصیه نمی‌شود.

 

وی افزود: بسیاری از عفونت‌های تنفسی منشأ ویروسی دارند و آنتی‌بیوتیک‌ها بر ویروس‌ها اثر ندارند. از این رو مصرف بی‌رویه این داروها نه‌تنها کمکی به درمان بیماری ویروسی نمی‌کند، بلکه می‌تواند به مقاومت میکروبی و بروز عوارض دارویی منجر شود و مصرف هر دارو باید بر اساس نظر پزشک انجام شود.

 

تهویه؛ یکی از ساده‌ترین راه‌های کاهش انتقال

دکتر پورآدینه با اشاره به اهمیت تهویه مناسب در پیشگیری از بیماری‌های تنفسی گفت: در فضاهای بسته و پرتردد، به‌ویژه کلاس‌های درس، محیط‌های اداری، وسایل حمل‌ونقل عمومی و مراکز تجمع، باید تا حد امکان جریان هوای تازه برقرار باشد و از بسته نگه داشتن طولانی‌مدت پنجره‌ها در محیط‌های شلوغ پرهیز شود.

 

وی ادامه داد: ویروس‌های تنفسی از طریق قطرات و ذرات تنفسی می‌توانند در محیط منتقل شوند و به همین دلیل، کاهش تجمع ذرات تنفسی در هوای محیط از طریق تهویه مناسب اهمیت زیادی دارد. رعایت تهویه، به‌ویژه در فصل‌هایی که افراد زمان بیشتری را در فضاهای بسته سپری می‌کنند، یکی از اقدامات مؤثر برای کاهش خطر انتقال است.

 

دست‌ها را دست‌کم نگیریم

 

معاون فنی بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی شست‌وشوی صحیح و منظم دست‌ها را از دیگر اقدامات مهم پیشگیرانه دانست و گفت: دست‌ها می‌توانند در تماس با سطوح آلوده به عوامل بیماری‌زا قرار بگیرند و سپس با تماس با چشم، بینی یا دهان، زمینه انتقال عفونت را فراهم کنند. بنابراین شست‌وشوی دست‌ها با آب و صابون یا استفاده از محلول‌های ضدعفونی‌کننده مناسب، به‌ویژه پس از حضور در محیط‌های عمومی، اهمیت دارد.

 

وی همچنین بر رعایت آداب تنفسی تأکید کرد و افزود: هنگام سرفه و عطسه باید دهان و بینی با دستمال یا قسمت داخلی آرنج پوشانده شود و دستمال استفاده‌شده نیز بلافاصله در سطل زباله دردار قرار گیرد و پس از آن دست‌ها شسته شوند.

 

اگر بیمار شدیم، دیگران را هم در معرض بیماری قرار ندهیم

دکتر پورآدینه با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های اجتماعی افراد هنگام بیماری، جلوگیری از انتقال عفونت به دیگران است، تصریح کرد: فردی که علائم بیماری تنفسی دارد، تا حد امکان باید از حضور در محل کار، مدرسه، دانشگاه و تجمعات خودداری کند و در صورت ضرورت حضور در محیط‌های عمومی، استفاده صحیح از ماسک می‌تواند به کاهش انتقال بیماری کمک کند.

 

وی ادامه داد: به‌ویژه در تماس با سالمندان، کودکان خردسال، زنان باردار، افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای، افراد دارای ضعف سیستم ایمنی و سایر گروه‌های در معرض خطر، باید احتیاط بیشتری داشت؛ زیرا یک عفونت تنفسی که در فرد سالم ممکن است با علائم خفیف سپری شود، در برخی افراد می‌تواند با عوارض جدی همراه شود.

 

معاون فنی بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی در ادامه، واکسیناسیون را یکی از ابزارهای مهم پیشگیری از بیماری‌های قابل پیشگیری با واکسن عنوان کرد و گفت: افراد باید بر اساس شرایط فردی، سن، بیماری‌های زمینه‌ای و دستورالعمل‌های نظام سلامت، درباره واکسن‌های توصیه‌شده با پزشک یا مراکز بهداشتی مشورت کنند.

 

وی همچنین توصیه کرد افراد در صورت بروز علائم شدید، طولانی یا غیرمعمول، به جای ادامه خوددرمانی، برای ارزیابی وضعیت خود به پزشک یا مراکز ارائه‌دهنده خدمات سلامت مراجعه کنند.

 

وی اضافه کرد: تنگی نفس، درد یا فشار قفسه سینه، کاهش سطح هوشیاری، ضعف شدید، کبودی لب‌ها یا صورت، کم‌آبی شدید و بدتر شدن ناگهانی علائم از جمله مواردی است که نیاز به ارزیابی پزشکی فوری دارد.

 

تغذیه، خط مقدم تقویت توان بدن در فصل بیماری‌ها

 

در کنار رعایت اصول بهداشتی، تغذیه مناسب نیز نقش مهمی در حفظ سلامت عمومی بدن و عملکرد طبیعی سیستم ایمنی دارد. در این باره نسرین علیزاده، مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با تأکید بر اینکه هیچ ماده غذایی به تنهایی نمی‌تواند از ابتلا به کرونا، آنفلوآنزا یا سایر بیماری‌های تنفسی جلوگیری کند، گفت: آنچه اهمیت دارد، داشتن الگوی غذایی متنوع، متعادل و کافی است؛ الگویی که بتواند انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بدن را تأمین کند.

 

وی افزود: مصرف روزانه انواع سبزی‌ها و میوه‌ها، غلات، حبوبات، منابع پروتئینی مناسب، لبنیات کم‌چرب و چربی‌های مفید باید در برنامه غذایی مورد توجه قرار گیرد و بهتر است به جای تمرکز بر یک ماده غذایی خاص، تنوع غذایی حفظ شود. یک رژیم متعادل و متنوع بخش مهمی از سبک زندگی سالم است.

 

علیزاده با اشاره به اهمیت مصرف میوه و سبزی‌ها اظهار کرد: مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای، گوجه‌فرنگی، کاهو ،کلم، هویج ، کدوسبز، کدوحلوایی و سایر سبزی‌ها و میوه‌های تازه، منابع مناسبی از ویتامین‌ها، مواد معدنی، فیبر و ترکیبات مفید گیاهی هستند و قرار دادن انواع آنها در برنامه غذایی روزانه به تأمین نیازهای تغذیه‌ای بدن کمک می‌کند.

 

وی ادامه داد: بهتر است افراد به جای مصرف مقدار زیاد آبمیوه، خود میوه را مصرف کنند تا از فیبر آن نیز بهره‌مند شوند و مصرف نوشیدنی‌های شیرین و خوراکی‌های بسیار فرآوری‌شده را محدود کنند.

 

پروتئین کافی را فراموش نکنیم

 

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی تأکید کرد: دریافت کافی پروتئین نیز برای حفظ توده عضلانی ، تقویت سیستم ایمنی و عملکرد طبیعی بدن اهمیت دارد و منابعی مانند تخم‌مرغ، حبوبات، لبنیات کم‌چرب، مرغ، ماهی و سایر منابع پروتئینی می‌توانند در یک برنامه غذایی متعادل قرار گیرند.

 

وی افزود: در دوران بیماری، به‌ویژه در افرادی که اشتهای کمتری دارند، بهتر است وعده‌های غذایی به شکل متعادل و در حجم‌های مناسب مصرف شود و از حذف کامل وعده‌های غذایی خودداری شود.

 

علیزاده نوشیدن مایعات کافی را نیز مورد تأکید قرار داد و گفت: تب، تعریق، افزایش ترشحات تنفسی و کاهش اشتها می‌تواند نیاز بدن به مایعات را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین مصرف آب و سایر مایعات سالم باید متناسب با شرایط فرد ادامه داشته باشد.

 

وی تصریح کرد: آب، شیر کم‌چرب، سوپ‌های ساده و کم‌نمک و سایر نوشیدنی‌های سالم می‌توانند به تأمین مایعات کمک کنند. در مقابل، مصرف زیاد نوشابه‌ها و نوشیدنی‌های شیرین نه‌تنها جایگزین مناسبی برای آب نیست، بلکه مقدار زیادی قند به رژیم غذایی اضافه می‌کند.

 

آیا مصرف ویتامین‌ها و مکمل‌ها ضروری است؟

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه با اشاره به باور رایج درباره مصرف خودسرانه مکمل‌ها برای پیشگیری از سرماخوردگی و آنفلوآنزا گفت: دریافت مواد مغذی مورد نیاز بدن در درجه اول باید از طریق یک رژیم غذایی متنوع و متعادل انجام شود و مصرف خودسرانه دوزهای بالای ویتامین‌ها و مواد معدنی توصیه نمی‌شود.

 

وی افزود: در صورت وجود کمبود تغذیه‌ای یا شرایط خاص پزشکی، پزشک یا متخصص تغذیه می‌تواند مکمل مناسب را با توجه به شرایط فرد تجویز کند. بنابراین نباید تصور کرد که مصرف دوزهای بالای ویتامین‌ها یا مکمل‌های مختلف می‌تواند جایگزین واکسیناسیون، تغذیه مناسب و رعایت اصول بهداشتی شود.

 

علیزاده تأکید کرد: به‌خصوص در کودکان، سالمندان، زنان باردار، افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای و کسانی که داروهای خاص مصرف می‌کنند، مصرف مکمل‌ها باید با نظر پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود.

 

یک فصل، چند اقدام ساده برای سالم ماندن

در نهایت، پیشگیری از بیماری‌های حاد تنفسی بیش از آنکه به اقدامات پیچیده نیاز داشته باشد، به مجموعه‌ای از رفتارهای ساده و مستمر وابسته است. شست‌وشوی دست‌ها، تهویه مناسب محیط، رعایت آداب سرفه و عطسه، استفاده از ماسک در زمان بیماری یا در موقعیت‌های پرخطر، پرهیز از حضور در تجمعات هنگام داشتن علائم، توجه به واکسیناسیون افراد واجد شرایط، تغذیه متنوع و متعادل، خواب و استراحت کافی و مراجعه به‌موقع برای دریافت خدمات پزشکی.

 

آنچه اهمیت دارد این است که پیشگیری از بیماری‌های تنفسی تنها یک مسئولیت فردی نیست. رعایت همین توصیه‌های ساده می‌تواند علاوه بر محافظت از خود، از کودکان، سالمندان و افراد آسیب‌پذیر جامعه نیز محافظت کند و به کاهش زنجیره انتقال بیماری کمک کند.