وی در گفت و گو با وبدا؛ با بیان اینکه سرطان به معنای رشد و تکثیر کنترل‌نشده سلول‌های بدن است. افزود: در حالت طبیعی، DNA موجود در هسته سلول‌ها برنامه تکثیر و مرگ سلولی را تنظیم می‌کند. هر سلول عمر مشخصی دارد و پس از آن به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده (آپوپتوز) از بین می‌رود. اگر این تعادل بین تکثیر و مرگ سلولی به‌دلیل جهش‌های ژنتیکی به هم بخورد، سلول‌ها به‌صورت غیرقابل‌کنترل تکثیر شده و توده سرطانی شکل می‌گیرد.

 

وی اظهار کرد: سلول‌های سرطانی می‌توانند با ترشح مواد خاص، رگ‌سازی جدید ایجاد کنند و مواد غذایی را به نفع خود جذب کنند. این سلول‌ها گاهی از سیستم ایمنی فرار می‌کنند. در حالت طبیعی، لنفوسیت‌ها و ماکروفاژها سلول‌های غیرطبیعی را شناسایی و نابود می‌کنند، اما سرطان‌ها با مکانیسم‌هایی این روند را مختل می‌کنند. امروزه در درمان‌های نوین مانند ایمونوتراپی، با استفاده از آنتی‌بادی‌های مونوکلونال و مهارکننده‌های ایست‌های ایمنی (Checkpoint inhibitors) تلاش می‌شود لنفوسیت‌ها فعال باقی بمانند و علیه تومور اقدام کنند.

 

یوسفی با اشاره به تغییر الگوی بیماری‌ها افزود: در گذشته بیماری‌های واگیردار عامل اصلی مرگ‌ومیر بودند، اما با پیشرفت علم پزشکی و افزایش امید به زندگی، بیماری‌های غیرواگیر مانند بیماری‌های قلبی و سرطان‌ها شیوع بیشتری پیدا کرده‌اند.

 

وی درباره وضعیت جهانی سرطان گفت: بیش از نیمی از موارد جدید سرطان در کشورهای در حال توسعه رخ می‌دهد. عواملی مانند فقر، تغذیه نامناسب، مصرف دخانیات، آلودگی هوا، کم‌تحرکی و دسترسی محدود به خدمات غربالگری در افزایش بروز و مرگ‌ومیر مؤثر هستند. در کشورهای توسعه‌یافته، با شناسایی افراد پرخطر و اجرای برنامه‌های غربالگری، بسیاری از سرطان‌ها در مراحل اولیه تشخیص داده می‌شوند.

 

سرطان‌های شایع در مردان

 

این متخصص رادیوانکولوژی با بیان اینکه در مردان، سرطان‌های ریه، پروستات، روده بزرگ، معده و مری از شایع‌ترین‌ها هستند. تأکید کرد: سرطان ریه عمدتاً با مصرف سیگار و دخانیات ارتباط مستقیم دارد و با علائمی مانند سرفه مزمن، تنگی نفس، خلط خونی و کاهش وزن بروز می‌کند.

 

وی افزود: سرطان پروستات بیشتر در مردان بالای ۵۰ سال دیده می‌شود. در مراحل اولیه ممکن است بدون علامت باشد و با آزمایش PSA و معاینه قابل تشخیص است. علائم پیشرفته شامل اختلال ادراری یا درد استخوانی است.

 

دکتر یوسفی ادامه داد: سرطان روده بزرگ با تغییر در عادات دفع، یبوست یا اسهال طولانی، خون در مدفوع و کم‌خونی بروز می‌کند. غربالگری با کولونوسکوپی نقش مهمی در پیشگیری دارد.

 

وی همچنین گفت: سرطان معده با درد معده، سوءهاضمه مداوم، کاهش وزن و بی‌اشتهایی همراه است و تغذیه نامناسب، مصرف غذاهای بسیار شور یا دودی و عفونت هلیکوباکتر پیلوری در آن نقش دارند. سرطان مری که در برخی مناطق از جمله خراسان شمالی شیوع بیشتری دارد، می‌تواند با بلع دردناک یا دشوار بروز کند و مصرف چای بسیار داغ و برخی عادات تغذیه‌ای از عوامل خطر آن محسوب می‌شود.

 

وی تصریح کرد: علائم سرطان بسته به محل درگیری متفاوت است. تومورهای مغزی با سردرد مداوم، تاری دید یا ضعف اندام‌ها ظاهر می‌شوند. سرطان‌های سر و گردن با گرفتگی صدا، گلودرد طولانی یا خونریزی‌های غیرطبیعی همراه هستند. نکته مهم این است که بسیاری از سرطان‌ها در مراحل اولیه بدون علامت‌اند و همین موضوع اهمیت غربالگری را دوچندان می‌کند.

 

دکتر یوسفی تأکید کرد: جراحی اساس درمان بسیاری از سرطان‌هاست و برداشتن توده باعث انتشار بیماری نمی‌شود. این باور نادرست است. بسته به نوع و مرحله بیماری، از شیمی‌درمانی، رادیوتراپی، هورمون‌درمانی و ایمونوتراپی به‌صورت ترکیبی استفاده می‌شود. در برخی سرطان‌های خونی و لنفوم هوچکین، پیوند مغز استخوان در بیماران منتخب – معمولاً زیر ۶۵ سال – انجام می‌شود و نتایج مطلوبی دارد.

 

وی درباره پروستات گفت: هر بزرگی پروستات به معنای سرطان نیست و اغلب ناشی از هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات است. با این حال، سرطان پروستات در مراحل اولیه قابل درمان قطعی است. خود بیماری ممکن است اختلال نعوظ ایجاد کند، اما درمان‌ها لزوماً منجر به ناباروری نمی‌شوند، مگر در شرایط خاص مانند دریافت اشعه در ناحیه بیضه‌ها.

 

این متخصص در پایان خاطرنشان کرد: درمان سرطان یک فرآیند تیمی است و هدف، ریشه‌کن کردن بیماری است. در موارد پیشرفته که امکان درمان قطعی وجود ندارد، درمان‌های تسکینی برای کنترل درد و بهبود کیفیت زندگی انجام می‌شود.

 

این پزشک متخصص درباره روزه داری در بیماران سرطانی نیز گفت: بیماران در حال درمان فعال نباید روزه بگیرند، اما افرادی که بیماری‌شان کنترل شده و مشکل متابولیک خاصی ندارند، با نظر پزشک می‌توانند روزه‌داری داشته باشند.

 

وی بر نقش پیشگیری تأکید کرد و گفت: ترک دخانیات، تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم، کنترل وزن، پرهیز از مصرف چای بسیار داغ و شرکت در برنامه‌های غربالگری می‌تواند در کاهش بروز سرطان‌های شایع در مردان نقش مؤثری داشته باشد.