بیماری‌های قلبی‌عروقی، افزایش بروز، توسعه خدمات و نقش خطرسنجی

یزدانی روز دوشنبه 6 بهمن 1404 در گفت و گو با وبدا؛ با بیان اینکه افزایش آمار شناسایی بیماران قلبی‌عروقی الزاماً به معنی افزایش ناگهانی بیماری نیست، اظهار کرد: بخش قابل توجهی از رشد آمارها، نتیجه گسترش خدمات خطرسنجی، افزایش پوشش مراقبت‌های اولیه و شناسایی فعال افراد در معرض خطر است. تغییر سبک زندگی، مصرف بالای نمک، کاهش فعالیت بدنی و تغذیه ناسالم از دلایل اصلی افزایش بروز بیماری‌های قلبی‌عروقی محسوب می‌شوند، اما همزمان نظام سلامت با تمرکز بر پیشگیری، توانسته شناسایی زودهنگام را به‌طور محسوسی افزایش دهد.

 

به گفته وی، در حال حاضر بیماری‌های قلبی‌عروقی نخستین علت مرگ‌ومیر در دنیا و همچنین در کشور ما به شمار می‌روند. سالانه حدود ۲۰.۵ میلیون نفر در جهان بر اثر این بیماری‌ها جان خود را از دست می‌دهند که این رقم ۳۱ درصد از کل مرگ‌های جهانی و حدود نیمی از مرگ‌های ناشی از بیماری‌های غیرواگیر را شامل می‌شود. بیش از ۸۰ درصد مرگ‌های ناشی از بیماری‌های قلبی‌عروقی در افراد زیر ۷۰ سال در کشورهای در حال توسعه رخ می‌دهد.

 

وضعیت عوامل خطر در استان

این مسئول عنوان کرد: طبق آخرین پیمایش عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر، ۳۸ درصد افراد بالای ۱۸ سال استان مبتلا به فشار خون بالا هستند که از بالاترین شاخص‌ها در سطح استان‌ها محسوب می‌شود. همچنین حدود نیمی از بیماران از ابتلای خود آگاهی ندارند.

 

وی اضافه کرد: مصرف نمک در استان بالاتر از میانگین کشوری است و این در حالی است که ایرانیان به‌طور متوسط دو برابر میانگین جهانی نمک مصرف می‌کنند. نیمی از افراد بالای ۱۸ سال فعالیت بدنی ناکافی دارند و عواملی مانند مصرف روغن‌های نامناسب، مصرف پایین سبزی و میوه، مصرف فست‌فود و استرس، نقش مؤثری در افزایش بیماری‌های قلبی‌عروقی دارند.

 

توسعه خطرسنجی ده‌ساله

وی با بیان اینکه افراد بالای ۳۰ سال با مراجعه به مراکز خدمات جامع سلامت می‌توانند از خدمت ارزیابی خطرسنجی ده‌ساله بیماری‌های قلبی‌عروقی بهره‌مند شوند. عنوان کرد: این ارزیابی شامل بررسی وزن، دور کمر، کلسترول، قند خون ناشتا، فشار خون، سبک زندگی، مصرف الکل و دخانیات است و امکان پیشگیری مؤثر را فراهم می‌کند.

 

یزدانی بیان کرد: در ۹ ماهه اول سال ۱۴۰۳ تعداد ۸۵ هزار و ۴۲۸ نفر و در ۹ ماهه اول سال ۱۴۰۴ تعداد ۱۵۱ هزار و ۱۹۹ نفر تحت خطرسنجی قرار گرفته‌اند که این افزایش، نشان‌دهنده رشد دسترسی مردم به خدمات پیشگیرانه و ارتقای پوشش نظام سلامت است.

 

فشار خون بالا، شیوع بالا، شناسایی بیشتر، مراقبت منسجم‌تر

یزدانی با اشاره به اینکه فشار خون بالا بیماری‌ای خاموش است، گفت: بالا بودن آمار ثبت‌شده فشار خون در استان، بیش از هر چیز حاصل فعال‌تر شدن نظام مراقبت، افزایش مراجعه مردم و غربالگری هدفمند است. در عین حال، مصرف بالای نمک، کم‌تحرکی و تغذیه ناسالم از عوامل اصلی افزایش شیوع واقعی این بیماری به شمار می‌روند.

 

وی افزود: افراد بالای ۱۸ سال می‌توانند با مراجعه به مراکز بهداشتی از وضعیت فشار خون خود مطلع شوند. اگر فشار خون کمتر از ۱۲۰/۸۰ باشد، سه سال بعد ارزیابی مجدد انجام می‌شود. فشار خون بین ۱۲۰/۸۰ تا ۱۴۰/۹۰ به‌عنوان پیش‌فشار خون شناخته شده و نیازمند اصلاح سبک زندگی است. فشار خون بیش از ۱۴۰/۹۰ نیز برای تأیید بیماری به پزشک ارجاع داده می‌شود.

 

وی خاطرنشان کرد: پس از تشخیص، بیماران به کارشناس تغذیه ارجاع شده و به‌صورت ماهانه توسط مراقبان سلامت و بهورزان پیگیری می‌شوند و هر سه ماه یک‌بار توسط پزشک ارزیابی می‌گردند.

 

این مسئول عنوان کرد: در ۹ ماهه سال ۱۴۰۳ تعداد ۵۲ هزار و ۲۲۹ نفر بیمار مبتلا به فشار خون بالا در پرونده الکترونیک سلامت ثبت شده‌اند و این رقم تا پایان ۹ ماهه سال ۱۴۰۴ به ۵۸ هزار و ۵۹۳ نفر رسیده است.

 

وی گفت: همچنین در ۹ ماهه اول سال ۱۴۰۳ برای ۶۳ هزار و ۶۴۸ نفر خدمات مراقبتی فشار خون ارائه شده که نشان‌دهنده افزایش پوشش خدمات و پیگیری فعال بیماران است.

 

دیابت؛ افزایش شیوع، فاصله تا پوشش کامل خدمات

مدیر گروه بیماری‌ها با بیان اینکه افزایش آمار دیابت همزمان ناشی از افزایش واقعی بیماری و بهبود شناسایی بیماران است، گفت: سبک زندگی کم‌تحرک، اضافه وزن، تغذیه پرکالری و افزایش سن جمعیت، عوامل اصلی رشد دیابت هستند. در مقابل، توسعه خدمات غربالگری باعث شده بیماران بیشتری شناسایی و وارد چرخه مراقبت شوند.

 

وی خاطرنشان کرد: دیابت یک بیماری مزمن و پیش‌رونده است که در آن تنظیم قند خون دچار اختلال می‌شود. بیش از ۵۳۷ میلیون بزرگسال در جهان به دیابت مبتلا هستند و هر ۵ ثانیه یک نفر به دلیل دیابت یا عوارض آن جان خود را از دست می‌دهد. در کشور ما حداقل ۱۴.۱۵ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال مبتلا به دیابت هستند که تعدادشان بیش از ۷.۵ میلیون نفر برآورد می‌شود.

 

وضعیت دیابت در خراسان شمالی

مدیر گروه بیماری ها در دانشگاه با اشاره به اینکه، در استان خراسان شمالی ۹.۶۵ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال مبتلا به دیابت هستند و انتظار می‌رود حدود ۶۰ هزار بیمار دیابتی در جمعیت تحت پوشش دانشگاه وجود داشته باشد. تاکید کرد: در حال حاضر ۲۳ هزار و ۱۵۳ بیمار در پرونده الکترونیک سلامت ثبت شده‌اند که بیانگر لزوم تقویت شناسایی و جذب بیماران پنهان است.

 

وی همچنین خاطرنشان کرد: افراد بالای ۳۰ سال با مراجعه به مراکز بهداشتی می‌توانند قند خون خود را بررسی کنند و در صورت قند خون ناشتا بیش از ۱۲۶ به پزشک ارجاع می‌شوند. پس از تشخیص، آموزش تغذیه، اصلاح سبک زندگی و کاهش وزن توسط کارشناسان تغذیه ارائه می‌شود.

 

وی اعلام کرد: در ۹ ماهه سال ۱۴۰۳ تعداد ۲۲ هزار و ۸۳۸ نفر و در ۹ ماهه سال ۱۴۰۴ تعداد ۲۷ هزار و ۲۳۲ نفر از بیماران دیابتی خدمات مراقبتی دریافت کرده‌اند که نشان‌دهنده رشد پوشش خدمات، اما همچنان فاصله با برآورد جمعیت واقعی بیماران است.